Çocuklar Neden Bizi İzler?
ESİN VARDAR
Çocuklar çoğu zaman sessizdir; ama bu sessizlik, hiçbir şey yapmadıkları anlamına gelmez. Aksine, çocuklar dünyayı en dikkatli gözlerle izleyen varlıklardır. Onlar konuşmaktan çok bakarlar, sormaktan çok gözlemlerler. Çünkü bir çocuk için dünya, henüz açıklamaların değil, davranışların anlam kazandığı bir yerdir. Bu yüzden çocuklar bizi izler. Ne söylediğimizi değil, nasıl davrandığımızı anlamak için.
Bir çocuk, ailesini ve çevresindeki yetişkinleri izleyerek hayatın nasıl yaşanacağını öğrenir. Sevginin nasıl gösterildiğini, öfkenin nasıl ifade edildiğini, hatalar karşısında nasıl durulduğunu… “Doğru” ve “yanlış” kavramları, çoğu zaman söylenen cümlelerden değil, görülen davranışlardan oluşur. Yetişkinlerin “bunu yapma” demesiyle değil, kendilerinin ne yaptığını görmekle şekillenir çocuk dünyası. Bu nedenle çocuklar, farkında olmadan bizi birer örnek olarak kabul eder.
Çocukların izleyişi masumdur ama güçlüdür. Bir anne sinirlendiğinde nasıl tepki veriyorsa, bir baba zor bir durumda nasıl davrandıysa, bir öğretmen hataya nasıl yaklaştıysa; çocuk bunları hafızasına kaydeder. Belki o an bir şey söylemez, belki hiçbir tepki vermez. Ama zamanla, o davranışlar onun davranışlarına dönüşür. Çünkü çocuklar, “nasıl biri olunacağını” izleyerek öğrenir.
Çocuklar aynı zamanda tutarlılığı izler. Söylenenle yapılan arasındaki farkı sandığımızdan çok daha iyi fark ederler. “Yalan söyleme” denilen bir evde, küçük yalanlar normalleşmişse; “saygılı ol” denilen bir ortamda bağırarak konuşuluyorsa, çocuk bu çelişkiyi görür. Ve çoğu zaman söze değil, davranışa inanır. Bu yüzden çocuklar bizi izlerken sadece ne yaptığımızı değil, ne kadar samimi olduğumuzu da ölçerler.
Bir diğer önemli neden ise güven duygusudur. Çocuklar, kendilerini güvende hissetmek için yetişkinleri izler. Etrafındaki büyükler sakin mi, öngörülebilir mi, adil mi? Bir çocuk, dünyanın güvenli olup olmadığına dair ilk fikrini, onu büyüten insanların davranışlarından edinir. Bu yüzden yetişkinlerin tavırları, bir çocuğun iç dünyasında derin izler bırakır.
Aslında çocukların izleyişi bir beklenti de taşır. “Bana yol göster”, “Nasıl davranacağımı göster”, “Bu dünyada nasıl ayakta durulur, bana anlat” demenin sessiz bir yoludur bu. Çocuk, gözleriyle soru sorar. Ve yetişkin, farkında olsa da olmasa da her gün bu sorulara cevap verir.
Belki de asıl soru şudur: Çocuklar neden bizi izliyor değil, biz izleniyor olduğumuzu ne kadar hatırlıyoruz? Çünkü çocuklar, söylediklerimizi unutabilir ama gördüklerini uzun süre hatırlar. Onların gözünde biz, sadece yetişkin değiliz; aynı zamanda birer yol haritasıyız. Ve o harita, bir ömür boyu taşınabilir.
Bu yüzden çocuklar bizi izler. Çünkü öğrenmek için, anlamak için ve büyürken tutunacak bir örnek aradıkları için. Ve belki de en çok, bizim sandığımızdan çok daha önemli olduğumuzu bildikleri için.
Çocuklar bizi izlerken ne söylediğimizi değil, kim olduğumuzu öğrenir.
Bir çocuk bugün beni izlese, yarın nasıl biri olmayı öğrenirdi?
Bazen bir çocuğun sessiz bakışı, uzun nasihatlerden daha öğreticidir.
