Bokaşi uygulaması İzmir'de büyüyor

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay'ın sürdürülebilir atık yönetimi vizyonuyla hayata geçirilen "Dönüşüme Evde Başla" projesi kapsamında yürütülen bokaşi (bokashi) kompost uygulaması kent genelinde hızla yaygınlaşıyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışma ile organik atıkların kaynağında değerlendirilmesi, sağlıklı toprakların korunması ve sürdürülebilir tarım uygulamalarının desteklenmesi hedefleniyor.

Bu kapsamda Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi'nde düzenlenen son eğitim programında, "İyi Tarım İzmir" uygulaması üzerinden başvuru yapan ve değerlendirme sonucunda uygun bulunan 105 vatandaşa daha bokaşi kompost seti teslim edildi.

4 bin 556 haneye ulaşıldı

2026 yılının Ocak ayında başlayan proje kısa sürede büyük ilgi gördü. İzmir'in farklı ilçelerinde bugüne kadar 128 ayrı bokaşi kompost eğitimi düzenlenirken, eğitimlere katılan vatandaşlara toplam 4 bin 556 bokaşi kompost seti dağıtıldı.

Eğitimlerde katılımcılara;

Evsel organik atıkların doğru şekilde ayrıştırılması,
Bokaşi yöntemiyle ön kompost üretimi,
Üretilen kompostun toprağa sağladığı katkılar

uygulamalı olarak anlatılıyor.

Organik atıklar yeniden toprağa kazandırılıyor

Projede yalnızca eğitim ve set dağıtımı yapılmıyor. Kompostu kendi kullanımında değerlendirmek istemeyen vatandaşlardan dolu kompost kovaları teslim alınarak yerine yeni kovalar veriliyor.

Toplanan ön kompostlar ise Konak Kadifekale Mahalle Bostanı'nda toprağa kazandırılıyor. Böylece organik atıklar yeniden üretim döngüsüne dahil edilerek doğal yaşam destekleniyor.

Projeye nasıl katılabilirsiniz?

Bokaşi kompost uygulamasına katılmak isteyen İzmirliler, "İyi Tarım İzmir" mobil uygulaması üzerinden başvuruda bulunabiliyor.

Başvurusu kabul edilen vatandaşlar;

Önce eğitim programına katılıyor.
Kendilerine teslim edilen bokaşi kovalarında organik atıkları biriktiriyor.
Kova dolduğunda uygulama üzerinden "Kovam dolu" bildirimi yapıyor.
Yeni kovasını teslim alarak sürece kesintisiz devam ediyor.

Bokaşi kompostu nedir?

Japonca'da "fermente organik madde" anlamına gelen bokaşi kompostu; mutfakta oluşan meyve ve sebze atıkları, yemek artıkları, çay ve kahve posalarının kapalı kovalarda özel mikroorganizmalar yardımıyla fermente edilmesini sağlayan çevreci bir yöntem olarak öne çıkıyor.

Oksijenin sınırlı olduğu ortamda gerçekleşen fermantasyon sayesinde organik atıklar çürümeden değerlendiriliyor. Ev ortamında kolaylıkla uygulanabilen sistem, kötü koku ve haşere oluşumunu önlerken, süreç sonunda elde edilen ürün toprağın yapısını güçlendiren doğal bir toprak düzenleyicisine dönüşüyor. Fermantasyon sırasında oluşan bokaşi sıvısı ise seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak kullanılabiliyor.

Bokaşi kompost seti nasıl kullanılıyor?

İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından dağıtılan bokaşi kompost setlerinin doğru kullanımı için vatandaşlara şu bilgiler aktarılıyor:

• Musluk, contaları iç ve dış tarafta kalacak şekilde kovaya monte edilerek somun sıkılıyor.
• Kovanın tabanına süzgeç yerleştiriliyor ve üzerine 3-4 santimetre kalınlığında mukavva veya baskısız karton seriliyor.
• Beyaz kâğıt, peçete, renkli viyol ve dergi kullanılmaması öneriliyor.
• İlk kullanımda 50 mililitre konsantre, klorsuz suyla 1'e 10 oranında seyreltilerek karton tabaka nemlendiriliyor. İlerleyen süreçte bu oran 1'e 100 olarak uygulanabiliyor.Şebeke suyu kullanılacaksa klorun uçması için bir gece bekletilmesi tavsiye ediliyor.
• Konsantre sıvı, kullanım sonrası ağzı kapalı şekilde buzdolabında muhafaza ediliyor.
• Organik atıkların küçük parçalara ayrılarak günde tek seferde kovaya eklenmesi öneriliyor.
• Her eklemeden sonra doğal odun talaşı serpilip seyreltilmiş sıvı uygulanıyor ve özel aparatla sıkıştırılarak havasız ortam oluşturuluyor.
• Kimyasal işlem görmemiş odun talaşı tercih edilirken, bulunmadığında baskısız karton, mukavva veya buğday kepeği kullanılabiliyor.
• Fermantasyonun sağlıklı ilerlemesi için kapağın sürekli kapalı tutulması ve kovanın güneş almayan serin bir ortamda bekletilmesi gerekiyor.
• Yaklaşık 24 derece oda sıcaklığı, mikroorganizmaların verimli çalışması açısından ideal kabul ediliyor.
• Fermantasyon sırasında oluşan bokaşi sıvısı yaklaşık 15-20 gün sonra gün aşırı alınarak 1'e 100 oranında seyreltilip bitkilerde doğal sıvı gübre olarak kullanılabiliyor.
• Sıvının renginin elma sirkesine, kokusunun ise turşu veya sirkeye benzemesi bekleniyor. Kötü koku ve renk değişimi bozulma belirtisi olarak değerlendiriliyor.
• Sistem iki kovadan oluşuyor. İlk kova dolduktan sonra ikinci kovaya geçiliyor, dolan ilk kova ise en az iki hafta kapalı şekilde fermantasyona bırakılıyor.
• Fermantasyonunu tamamlayan posa yaklaşık 30 santimetre derinliğe gömülerek toprağa kazandırılıyor. Yaklaşık iki ay sonra ise bitki yetiştirmeye uygun doğal bir toprak düzenleyicisine dönüşüyor.
•