Üniversite öğrencilerinin dijital eşitsizlik haritası çıkarılıyor

Akademisyenleri, araştırmacıları ve uzmanları bir araya getiren programda, üniversite öğrencilerinin dijital dünyadaki fırsat eşitsizlikleri ele alındı. Türkiye genelinde yürütülen saha araştırmalarından elde edilen veriler doğrultusunda öğrencilerin dijital teknolojilere erişimlerinin yanı sıra bu teknolojilerden sağladıkları somut faydalar ve karşılaştıkları engeller değerlendirildi. Çalıştayda, üçüncü derece dijital eşitsizliğin azaltılmasına yönelik stratejiler ve kamu politikalarına katkı sağlayacak çözüm önerileri tartışıldı.

Araştırmanın Odağında Üçüncü Derece Dijital Eşitsizlik Var

Çalıştayın açılış konuşmasını yapan Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Elif Korap Özel, projenin kapsamı ve hedeflerine ilişkin bilgi verdi. Dijitalleşmenin önemli fırsatlar sunarken derin eşitsizlikleri de beraberinde getirdiğini belirten Korap Özel, projenin İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi, Ege Üniversitesi ve İzmir Demokrasi Üniversitesi iş birliğiyle farklı disiplinlerden akademisyenlerin katkılarıyla yürütüldüğünü ifade etti.

Danışmanlar arasında dijital eşitsizlik alanında çalışmalar yürüten Prof. Dr. Jan A.G.M. Van Dijk’ın da bulunduğunu belirten Korap Özel, TÜİK verilerine göre 16-74 yaş grubunda internet kullanım oranının yüzde 88,8 olduğunu hatırlattı. İnternete erişimin ve kullanım becerisinin tek başına dijital teknolojilerden eşit düzeyde yararlanıldığı anlamına gelmediğini vurgulayan Korap Özel, araştırmada üçüncü derece dijital eşitsizlik kapsamında bireylerin çevrim içi etkinliklerden eğitim, iş fırsatları, ekonomik getiri, toplumsal katılım ve yaşam kalitesi alanlarında elde ettikleri kazanımların incelendiğini söyledi.

Türkiye'nin Dijital Eşitsizlik Isı Haritası Hazırlanıyor

Araştırmanın Türkiye genelinde yürütüldüğünü belirten Prof. Dr. Korap Özel, temel hedeflerinin üniversite öğrencileri arasındaki üçüncü derece dijital eşitsizlik türlerini ve düzeylerini belirleyerek Türkiye'ye özgü bir dijital eşitsizlik ısı haritası oluşturmak olduğunu ifade etti.

Araştırmanın nitel boyutunda ağ etkisinin dijital eşitsizlik üzerindeki etkisinin de incelendiğini aktaran Korap Özel, harita sayesinde dijital eşitsizliğin hangi bölgelerde ve alanlarda yoğunlaştığının somut verilerle ortaya konulacağını belirtti. Elde edilen bulguların sınırlı kamu kaynaklarının etkin kullanılması ve kamu politikalarının planlanmasına katkı sağlamasının hedeflendiğini kaydetti.

Araştırmanın üniversite öğrencileri üzerinde yürütülmesinin nedenini de açıklayan Korap Özel, cihaz, altyapı ve kullanım becerileri bakımından görece avantajlı kabul edilen bu grubun dijital imkânları somut faydaya ne ölçüde dönüştürebildiğinin ölçülmesinin amaçlandığını söyledi. Araştırmanın kuramsal çerçevesinin Van Dijk’ın “Kaynaklar ve Benimseme Kuramı” üzerine kurulduğunu belirten Korap Özel, Türkiye'ye özgü VPN kullanımı gibi koşulların da ölçme aracına dahil edildiğini ifade etti.

2 Bin 190 Üniversite Öğrencisiyle Araştırma Yapıldı

Projenin araştırmacılarından İKÇÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Medya ve İletişim Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Yalçın, çalıştayda araştırmanın metodolojisi ve saha bulgularını paylaştı.

Türkiye genelinde 2 bin 190 lisans öğrencisiyle gerçekleştirilen araştırmanın, geleneksel yedi coğrafi bölge yerine Avrupa Birliği'nin önerdiği İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) kapsamındaki 12 bölge esas alınarak yürütüldüğünü belirten Yalçın, analizlerde SPSS, Amos, R ve Python programlarından yararlanıldığını söyledi.

Birinci derece dijital eşitsizlik kapsamında cihaz ve internet altyapısına erişimde İstanbul ve Doğu Marmara bölgelerinin daha yüksek düzeyde olduğunu, Orta Anadolu bölgesinin ise en düşük ortalamaya sahip bulunduğunu aktardı.

Öğrencilerin Yüzde 70'inden Fazlası Bazı Teknolojik Cihazlara Erişemiyor

Dijital altyapı ve teknolojik cihazlara erişim konusundaki bulguları paylaşan Doç. Dr. Mustafa Yalçın, öğrencilerin yüzde 70'inden fazlasının insan-makine etkileşimi ve sanal gerçeklik ekosisteminde kullanılan cihazlara erişemediğini belirtti.

Araştırmada erkek öğrencilerin cihaz erişimi ve beceri düzeylerinin kız öğrencilere göre daha yüksek olduğu, fen bilimleri öğrencilerinin de sosyal bilimler ve sağlık bilimleri öğrencilerinden daha yüksek düzeyde cihaz erişimi ve beceriye sahip olduğu tespit edildi. Ayrıca hane halkı geliri arttıkça cihaz erişimi, yaratıcı ve mobil becerilerin de arttığı belirlendi.

İstanbul İlk Sırada, Orta Anadolu Son Sırada

Araştırmanın üçüncü derece dijital eşitsizlik bulgularına değinen Doç. Dr. Yalçın, öğrencilerin teknolojiyi eğitim, iş fırsatları, ekonomik getiri, yurttaşlık, sağlık ve yaşam kalitesi gibi alanlarda somut faydaya dönüştürme düzeylerinin incelendiğini söyledi.

Bulgulara göre İstanbul bölgesi üç dijital eşitsizlik düzeyinde de en yüksek skora sahip olurken, Orta Anadolu bölgesi en düşük ortalamalarda kaldı.

Makine öğrenmesine dayalı analizlerde somut fayda ile erişimden ziyade dijital beceri eşitsizliği arasında daha güçlü bir ilişki bulunduğunu belirten Yalçın, dijital teknolojilerden elde edilen kazanımların artırılması için dijital becerilerin geliştirilmesine odaklanılması gerektiğini ifade etti.

Dijital İmkânların Somut Kazanımlara Dönüşmesi Hedefleniyor

Dijital cihazlara erişimi artırmaya yönelik geçmişte hayata geçirilen teşviklerin ve KDV indirimlerinin önemli adımlar olduğunu belirten Doç. Dr. Mustafa Yalçın, dijital imkânların eğitim, istihdam ve toplumsal katılım gibi alanlarda somut kazanımlara dönüşmesini sağlayacak politikaların geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Araştırmanın bulgularının bölgesel ve alana özgü farklılıklara işaret ettiğini belirten Yalçın, hazırlanan dijital eşitsizlik ısı haritası ve elde edilen verilerin kamu kaynaklarının etkin kullanılması ve politika önceliklerinin belirlenmesi açısından karar alıcılara yol gösterebileceğini kaydetti.