PARA ALGISI
Umutcan Akbulut
Kıymetli okur,
Hiç şöyle bir şeye şahit oldunuz mu desem muhtemelen belki de her gün oluyorsunuz. Hepimizin yakından tanıyıp yaşadığı bir histen, para algısından bahsetmek istiyorum.
Örneğin bir kişi asgari ücret ile çalışıyor, bir diğer kişi asgari ücretin bir buçuk katına çalışıyor, bir diğer kişi ise iki katına çalışıyor olabilir. Şimdi asgari ücret alan kişi, kendisinden iki kat fazla ücret alan biri hakkında konuşurken bile farklı değerlendirmelerde bulunabiliyor. Bir diğer tarafta ise yalnızca 20 saniyelik bir reklam filmi için 10 milyon Türk Lirası alan bir kişiyi ele alalım. Onun içinse sıkça şu cümleleri duyarız:
"Ne paralar dönüyor..."
"Bunlar nasıl paralar böyle..."
Bir de işin başka bir boyutu var. Herhangi bir alışveriş yapıldığında, fiyatı ne kadar olursa olsun sonunda şu noktaya geliyoruz:
"Artık hiçbir şey değilmiş."
Kıymetli okur, gerçek manada para algısı şaşmış durumda. Hangi paranın büyük, hangi paranın küçük olduğunu netleştiremez hale geldik. İnsanların gelir seviyeleri arasındaki eşitsizlik ve giderek açılan uçurum böyle bir tablonun oluşmasına sebep oldu.
Bugün bir kişi için 1.000 lira ciddi bir para iken, bir başkası için yalnızca birkaç saatlik harcamadan ibaret olabiliyor. Bir kişinin bir ay boyunca çalışarak kazandığı gelir, başka bir kişinin bir akşam yemeğinde ödediği hesap kadar olabiliyor. İşte tam da bu noktada rakamların anlamı değişiyor.
Eskiden insanlar bir evin, bir arabanın, bir maaşın veya birikimin ne ifade ettiğini aşağı yukarı biliyordu. Bugün ise milyonlar sıradanlaştı. Televizyon ekranlarında, sosyal medyada ve gündelik sohbetlerde milyonlarca liralık rakamlar öylesine telaffuz ediliyor ki, sanki birkaç yüz liradan bahsediliyormuş hissi oluşuyor.
Fakat burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta var. Rakamların büyümesi, paranın değerinin büyüdüğü anlamına gelmiyor. Aksine çoğu zaman yaşanan şey, paranın satın alma gücünün azalması ve insanların zihnindeki ölçülerin bozulmasıdır.
Bir zamanlar hayal olarak görülen maaşlar bugün birçok kişi tarafından kazanılıyor olabilir. Ancak aynı dönemde kira, gıda, ulaşım ve temel yaşam giderleri de katlanarak arttığı için insanlar kendilerini hâlâ yetersiz hissedebiliyor. Çünkü artık yalnızca kazandığımız paraya değil, o paranın bize ne alabildiğine bakmak gerekiyor.
Belki de bugün yaşadığımız en büyük sorunlardan biri budur. Sayıları görüyoruz ama değerleri göremiyoruz. Milyonları konuşuyoruz ama alım gücünü konuşmuyoruz. Gelirleri karşılaştırıyoruz ama yaşam standartlarını karşılaştıramıyoruz.
Sonuç olarak para algısının kaybolduğu bir dönemde yaşıyoruz. Bu yüzden artık rakamların büyüklüğüne değil, o rakamların hayatımıza kattığı gerçek değere odaklanmamız gerekiyor.
