Uzmanlardan uyarı: Üç haftadan uzun süren öksürük verem belirtisi olabilir

Ocak ayının ilk pazar günü ile başlayan Veremle Savaş Haftası kapsamında tüberküloz hastalığına dikkat çekilirken, uzmanlar özellikle uzun süren öksürük konusunda toplumun bilinçlenmesi gerektiğini belirtiyor. Halk Sağlığı Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Remzi Karşı, üç haftayı aşan öksürüklerin mutlaka tıbbi değerlendirmeden geçirilmesi gerektiğini ifade etti.

Tüberkülozun genetik bir hastalık olmadığını, solunum yoluyla bulaştığını vurgulayan Dr. Karşı, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) güncel verilerine göre dünya genelinde milyonlarca insanın gizli verem enfeksiyonu taşıdığını söyledi. Bu durumun, bağışıklık sistemi zayıfladığında aktif hastalığa dönüşebileceğine dikkat çekti.

Tüberküloz nasıl ortaya çıkıyor?

Tüberküloz, Mycobacterium tuberculosis adlı bakterinin neden olduğu bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığıdır. Hasta bireylerin öksürme, hapşırma veya konuşma sırasında havaya saçtığı damlacıkların solunmasıyla bulaşır. Enfekte olan her bireyde hastalık gelişmez; bakteri uzun süre vücutta sessiz kalabilir. Ancak enfeksiyondan sonraki ilk iki yıl, hastalığın ortaya çıkması açısından en riskli dönemdir.

Kapalı ve havalandırması yetersiz alanlar risk taşıyor

Hastalığın bulaşmasında en büyük risk, verem hastasıyla uzun süre aynı ortamda bulunan kişilerde görülüyor. Aile üyeleri ve yakın temas halindeki çalışma arkadaşları bu grupta yer alıyor. Uzmanlar, veremin günlük kullanılan eşyalarla bulaşmadığını, ancak havalandırması yetersiz ve güneş görmeyen kapalı alanlarda mikrobun uzun süre canlı kalabildiğini belirtiyor.

Küresel verem yükü yüksek seyrediyor

DSÖ’nün 2024 yılı verilerine göre yeni tüberküloz vakalarının büyük bölümü Güneydoğu Asya, Batı Pasifik ve Afrika bölgelerinde görülüyor. Küresel vaka yükünün önemli bir kısmı Hindistan, Endonezya, Çin, Filipinler ve Pakistan gibi ülkelerde yoğunlaşıyor. Vakaların ve ölümlerin büyük çoğunluğu ise düşük ve orta gelirli ülkelerde kaydediliyor.

Belirtiler hafif başlayabiliyor

Tüberküloz genellikle akciğerleri etkiliyor ve belirtiler yavaş ilerliyor. Uzun süren öksürük, balgam, balgamda kan, ateş, gece terlemesi, halsizlik, kilo kaybı, iştahsızlık ve nefes darlığı en sık görülen şikayetler arasında yer alıyor. Dr. Karşı, iki ila üç haftadan uzun süren öksürüğün mutlaka göğüs hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Tanı balgam incelemesiyle konuluyor

Tüberküloz tanısı, balgamda verem mikrobunun gösterilmesiyle kesinleşiyor. Akciğer grafisi ve klinik bulgular şüphe uyandırsa da mikrobiyolojik testler tanı için vazgeçilmez kabul ediliyor.

Doğru ve düzenli tedavi şart

Tüberküloz tedavisinde ilaçların düzenli kullanılmaması, ilaca dirençli vakaların ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Bu durum tedavi süresini önemli ölçüde uzatıyor. En etkili yaklaşımın doğrudan gözetimli tedavi olduğunu belirten Dr. Karşı, Türkiye’de bu yöntemin başarıyla uygulandığını söyledi.

Ücretsiz ilaç ve koruyucu uygulamalar

Türkiye’de tüberküloz tedavisinde kullanılan ilaçlar Sağlık Bakanlığı tarafından ücretsiz olarak sağlanıyor ve Verem Savaşı Dispanserleri aracılığıyla takip ediliyor. Uygun tedaviyle hastaların bulaştırıcılığı kısa sürede azalıyor.

BCG aşısı, özellikle çocuklarda ağır ve ölümcül tüberküloz formlarına karşı koruyucu etki sağlıyor. Ayrıca verem hastasıyla temaslı olan bireylere koruyucu tedavi uygulanarak hastalık gelişme riski büyük ölçüde azaltılıyor.